Besmetting
Hoe raak je besmet?
Er zijn twee manieren waarop je tekenencefalitis kunt oplopen: via een tekenbeet, en veel zeldzamer via rauwe melk of rauwmelkse producten.
1. Via een tekenbeet
Dit is verreweg de belangrijkste besmettingsweg. Het virus zit in de speekselklieren van de teek. Daardoor kan het al binnen enkele minuten na de beet in je bloed terechtkomen. Dat is een groot verschil met de ziekte van Lyme, waarbij de bacterie pas na een tijd overgaat.
Veel mensen merken de beet niet eens op. Teken zijn klein, vooral de nimfen (het jeugdstadium), die ongeveer zo groot zijn als een maanzaadje. De beet doet ook geen pijn.
2. Via rauwe melk en zuivel
Besmette koeien, schapen en vooral geiten kunnen het virus uitscheiden in hun melk. Wie niet-gepasteuriseerde melk of kaas van rauwe melk van zo'n dier eet of drinkt, kan besmet raken. In sommige Centraal-Europese landen zijn zo al kleine uitbraken geweest. Pasteurisatie doodt het virus.
Waar zitten teken?
Teken leven in de vegetatie, dicht bij de grond. Ze springen of vliegen niet: ze wachten op grassprieten of lage takken tot een mens of dier voorbijkomt en klampen zich dan vast. Je vindt ze vooral op:
- schaduwrijke plekken met een dikke strooisellaag (afgevallen bladeren);
- tussen varens, bramen en hoog gras;
- bosranden en wandelpaden door het bos, heide en duinen;
- ook in parken en tuinen, zeker als er hoog gras of struiken staan.
Wanneer is het risico het grootst?
Teken zijn actief zodra het niet te koud is, ruwweg van maart tot november, met een piek in het late voorjaar en de zomer. Bij zachte winters zijn ze ook in de wintermaanden soms actief. Ze houden van vochtig weer. Bij lange droogte en hitte zijn ze minder actief.
Wie loopt meer risico?
- Wandelaars, trekkers, kampeerders, mountainbikers en oriëntatielopers.
- Mensen die voor hun werk veel in de natuur zijn, zoals boswachters, natuurwerkers, landbouwers en hoveniers.
- Jeugdbewegingen, scholen en kampen die in bossen spelen.
- Reizigers die in risicogebieden in Europa buiten actief zijn, zoals Oostenrijk, Zuid-Duitsland, Zwitserland, Tsjechië of Scandinavië. Zie Waar komt het voor?
Laatst bijgewerkt: september 2026. Deze informatie vervangt geen medisch advies. Twijfel je? Contacteer je huisarts.