Basisinformatie
Wat is tekenencefalitis?
Tekenencefalitis is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door het tekenencefalitisvirus (TBEV). Je loopt het meestal op via de beet van een besmette teek.
De naam uitgelegd
Encefalitis betekent ontsteking van de hersenen. Het virus kan ook de hersenvliezen (meningitis) of het ruggenmerg (myelitis) aantasten. In het Engels spreekt men van tick-borne encephalitis, afgekort TBE. In Duitstalige landen hoor je vaak FSME (Frühsommer-Meningoenzephalitis).
Het virus
Het tekenencefalitisvirus is een flavivirus, uit dezelfde familie als het gelekoortsvirus en het denguevirus. In de natuur circuleert het tussen teken en kleine zoogdieren zoals muizen, die als reservoir dienen. Grotere dieren zoals herten, everzwijnen, koeien, schapen en geiten kunnen ook besmet raken.
Er bestaan verschillende subtypes. In West- en Centraal-Europa komt vooral het Europese subtype voor. Dat verloopt meestal milder dan de subtypes in Siberië en het Verre Oosten.
De teek
In Europa wordt het virus vooral overgedragen door de schapenteek (Ixodes ricinus). Dat is ook de teek die in België het meest voorkomt en die de ziekte van Lyme overdraagt. Slechts een heel klein deel van de teken draagt het virus. Zelfs in zwaar getroffen gebieden is dat een minderheid.
Tekenencefalitis versus de ziekte van Lyme
Beide ziekten worden door dezelfde teek overgedragen, maar verder verschillen ze sterk:
| Tekenencefalitis (TBE) | Ziekte van Lyme | |
|---|---|---|
| Verwekker | Virus | Bacterie (Borrelia) |
| Overdracht na de beet | Binnen enkele minuten mogelijk | Meestal pas na 24 uur of langer |
| Helpt snel verwijderen van de teek? | Nauwelijks | Ja, sterk |
| Rode kring op de huid | Nee | Vaak (erythema migrans) |
| Behandeling | Geen specifieke behandeling; antibiotica werken niet | Antibiotica |
| Vaccin | Ja | Nee |
| Hoe vaak in België? | Zeldzaam: enkele gevallen per jaar | Vaak: duizenden gevallen per jaar |
Nee, niet via gewoon contact. Je kunt tekenencefalitis niet oplopen door iemand aan te raken, te kussen of in dezelfde ruimte te zijn. Overdracht via bloedtransfusie of borstvoeding is beschreven, maar is uitzonderlijk.
Laatst bijgewerkt: september 2026. Deze informatie vervangt geen medisch advies. Twijfel je? Contacteer je huisarts.