Verspreiding
Waar komt tekenencefalitis voor?
Tekenencefalitis komt voor in een brede strook van West-Europa tot Japan. In Europa worden elk jaar enkele duizenden gevallen gemeld. De ziekte breidt zich uit naar gebieden waar ze vroeger niet voorkwam.
De situatie in België
In België is tekenencefalitis zeldzaam, maar niet meer onbestaande:
- Onderzoek bij dieren (herten, everzwijnen, runderen, honden) toont al jaren aan dat het virus op een laag niveau in ons land circuleert. Bij everzwijnen in Vlaanderen had in 2019-2020 bijna 1 op 10 dieren antistoffen.
- In 2018 werden voor het eerst twee mensen ziek die waarschijnlijk in België besmet waren. In 2020 volgden drie bevestigde gevallen die in België waren opgelopen.
- In 2022 en 2023 ging het telkens om twee patiënten die in het buitenland besmet waren (Zweden, Slovenië en Oostenrijk).
- In 2024 werden vier gevallen vastgesteld. Drie van hen liepen de besmetting (vermoedelijk) in België op, onder meer in de buurt van Evergem en Grobbendonk. Alle vier werden in het ziekenhuis opgenomen met neurologische klachten.
Het aantal gevallen schommelt van jaar tot jaar, zonder duidelijke trend. Omdat milde infecties vaak niet herkend worden, ligt het werkelijke aantal besmettingen waarschijnlijk hoger.
Wie in België wandelt, loopt een heel klein risico op tekenencefalitis. Het risico op de ziekte van Lyme is veel groter. Daarom is vaccinatie volgens de Hoge Gezondheidsraad niet nodig voor wie alleen in België in de natuur komt. Wel is het goed dat mensen, en ook artsen, de ziekte kennen, zodat ze sneller herkend wordt.
Risicogebieden in Europa
In een aantal Europese landen komt tekenencefalitis veel vaker voor. Het risico verschilt sterk per regio, zelfs binnen één land. Gebieden met veel gevallen zijn onder meer:
- Oostenrijk, waar het vaccin al lang breed wordt gebruikt;
- Zuid-Duitsland, vooral Beieren en Baden-Württemberg, en delen van Saksen en Thüringen;
- Zwitserland (vrijwel het hele land, behalve Genève en Ticino met een lager risico);
- Tsjechië, Slovenië en delen van Slowakije, Hongarije, Polen, Kroatië en Noord-Italië;
- Zweden, Finland en de kuststreek van Zuid-Noorwegen;
- de Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen).
Ook in Frankrijk (vooral de Elzas en de Alpen) en Nederland komen gevallen voor, maar minder vaak.
De grenzen van risicogebieden verschuiven. Bekijk voor je vertrekt een actuele kaart, zoals de kaart van Europa op wanda.be (Instituut voor Tropische Geneeskunde) of de kaarten van het ECDC. Ga je daar wandelen, kamperen of fietsen in de natuur? Lees dan zeker Voorkomen en vaccinatie.
Waarom breidt de ziekte uit?
Het ECDC ziet de afgelopen jaren een uitbreiding naar nieuwe gebieden, ook hoger in de bergen en verder naar het noorden en westen. Mogelijke oorzaken zijn zachtere winters en langere tekenseizoenen door de klimaatverandering, veranderingen in natuur en wildstand, en meer mensen die in hun vrije tijd de natuur intrekken.
Laatst bijgewerkt: september 2026. Deze informatie vervangt geen medisch advies. Twijfel je? Contacteer je huisarts.