Preventie
Voorkomen en vaccinatie
Omdat er geen behandeling bestaat en het virus zo snel overgaat, draait alles rond voorkomen. Er zijn twee pijlers: tekenbeten vermijden en, als je naar een risicogebied gaat, vaccinatie.
Tekenbeten vermijden
Deze maatregelen beschermen niet alleen tegen tekenencefalitis maar ook tegen de ziekte van Lyme:
- Blijf op de paden en loop niet door hoog gras, varens of struikgewas.
- Draag bedekkende kleding: lange broek, broekspijpen in de sokken, lange mouwen en gesloten schoenen. Op lichte kleding zie je teken sneller.
- Gebruik een insectenwerend middel op de onbedekte huid, bijvoorbeeld op basis van DEET of icaridine. Volg de gebruiksaanwijzing, zeker bij kinderen.
- Behandel kleding met permethrine als je vaak of lang in tekenrijke gebieden bent (voor werk, trektochten of kampen).
- Controleer je lichaam na elk verblijf in de natuur, ook op warme, verborgen plaatsen: knieholtes, liezen, oksels, achter de oren, op de hoofdhuid en in de navel. Bij kinderen zitten teken vaak op het hoofd en in de nek.
Bij tekenencefalitis kan het virus al in de eerste minuten overgaan, dus de tekencheck beschermt daar nauwelijks tegen. Tegen de ziekte van Lyme helpt het wel sterk. Blijf daarom altijd controleren en verwijder teken zo snel mogelijk. Lees hoe op Na een tekenbeet.
Rauwe melk
Drink of eet in risicogebieden geen rauwe (niet-gepasteuriseerde) melk of verse kaas van rauwe melk, zeker niet van geiten of schapen.
Het vaccin
Er bestaat een veilig en doeltreffend vaccin tegen tekenencefalitis. Het bevat gedood virus en kan vanaf de leeftijd van 1 jaar gegeven worden. Het vaccin beschermt alleen tegen tekenencefalitis, niet tegen Lyme of andere tekenziekten.
Voor wie is het aanbevolen?
| Situatie | Advies in België |
|---|---|
| Je komt alleen in België in de natuur | Vaccinatie is niet nodig, ook niet voor wie veel buiten werkt of wandelt. Het risico is hier heel klein. |
| Je reist naar een risicogebied en bent daar buiten actief (wandelen, kamperen, fietsen, trektochten) | Vaccinatie wordt aanbevolen. Bespreek het met je huisarts of een reiskliniek. |
| Je woont of werkt langdurig in een risicogebied | Vaccinatie wordt aanbevolen. |
| Je werkt in een labo met het virus | Vaccinatie wordt aanbevolen. |
Dit is het advies van de Hoge Gezondheidsraad (advies nr. 9435), en zo communiceren ook Sciensano en het Instituut voor Tropische Geneeskunde het. Als de situatie in België verandert, kan het advies aangepast worden.
Hoe verloopt de vaccinatie?
- De basisvaccinatie bestaat uit drie prikken. De tweede volgt 1 à 3 maanden na de eerste, de derde enkele maanden tot een jaar later, afhankelijk van het vaccin.
- Na twee prikken ben je voor het lopende seizoen al goed beschermd. Begin dus tijdig, liefst enkele maanden voor je vertrek.
- Moet het sneller? Er bestaan versnelde schema's, waarbij je op enkele weken tijd beschermd bent. Vraag ernaar bij je arts of reiskliniek.
- Blijf je risico lopen, dan volgt een eerste boosterprik na ongeveer 3 jaar, en daarna om de 5 jaar (om de 3 jaar vanaf 60 jaar).
Het vaccin is verkrijgbaar op voorschrift in de apotheek. Het is niet goedkoop en wordt niet altijd terugbetaald. Vraag bij je ziekenfonds of je een tussenkomst kunt krijgen.
Het vaccin beschermt niet tegen Lyme. Blijf dus bedekkende kleding dragen, een insectenwerend middel gebruiken en je lichaam controleren na een verblijf in de natuur.
Laatst bijgewerkt: september 2026. Deze informatie vervangt geen medisch advies. Twijfel je? Contacteer je huisarts.